به گزارش کاپیتان‌پرس، رویداد «معرفی روش‌ها و ابزارهای نوین تأمین مالی در صنعت سلامت» با هدف بررسی مسیرهای جدید دسترسی شرکت‌های دانش‌بنیان این حوزه به منابع مالی، با حضور فعالان صنعت سلامت، سرمایه‌گذاران، بانک‌ها و نمایندگان نهادهای مالی در محل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران برگزار شد.
در این رویداد، مجموعه‌ای از ابزارها شامل سرمایه‌گذاری خطرپذیر، تأمین مالی جمعی، فکتورینگ، ابزارهای تضمینی، سرمایه‌گذاری شرکتی (CVC)، اوراق تأمین مالی، صکوک، اوراق گام، برات الکترونیک و گواهی سپرده سرمایه‌گذاری خاص مورد بررسی قرار گرفت؛ ابزارهایی که قرار است متناسب با اندازه، مرحله رشد، جریان نقدی و ساختار مالی هر بنگاه مورد استفاده قرار گیرند.
یک نسخه تأمین مالی برای همه شرکت‌ها جواب نمی‌دهد
شاهرخ مهدوی- دبیر رویداد و عضو هیئت‌مدیره انجمن شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه سلامت تهران- ضمن اشاره به نیاز روزافزون شرکت‌های دانش‌بنیان به منابع متنوع، استفاده از روش‌های نوین تأمین مالی را یکی از الزامات توسعه و شتاب‌بخشی به کسب‌وکارهای این حوزه دانسته و بر ایجاد ارتباط پایدار میان شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای مالی تاکید کرد.
بهروز حاجیان‌تهرانی- رئیس انجمن شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه سلامت استان تهران- نیز ضمن تاکید بر تفاوت نیاز مالی شرکت‌ها در مراحل مختلف رشد گفت: نیاز یک شرکت نوپا با شرکتی که در مرحله توسعه یا ورود به بازارهای بین‌المللی قرار دارد یکسان نیست و نمی‌توان برای همه شرکت‌ها یک نسخه واحد تأمین مالی ارائه کرد.
به گفته وی، افزایش هزینه‌های جاری، توسعه‌ای، سرمایه‌گذاری و نیروی انسانی در کنار فشار سرمایه در گردش، نیاز شرکت‌ها به منابع مالی را افزایش داده است و تأمین مالی نباید تنها به دریافت تسهیلات بانکی محدود بماند.
حاجیان‌تهرانی سرمایه‌گذاری خطرپذیر، تأمین مالی جمعی و ابزارهای تضمینی را از جمله گزینه‌هایی دانسته که می‌توان متناسب با مرحله رشد و ساختار شرکت‌ها به کار گرفت.
بازار بیش از ۳۰ میلیارد دلاری داروهای مشتق از پلاسما
امیر دهقانی- دبیر انجمن تأمین‌کنندگان پلاسما و داروهای پلاسمایی- نیز در این نشست ضمن ارائه گزارشی از وضعیت این صنعت در جهان، میزان جمع‌آوری پلاسما در سال ۲۰۲۳ را حدود ۸۰ میلیون لیتر اعلام کرده که در مقایسه با سال قبل حدود ۱۲ درصد افزایش داشته است.
به گفته وی، ارزش بازار جهانی داروهای مشتق از پلاسما به بیش از ۳۰ میلیارد دلار رسیده و همچنان میان عرضه پلاسما و نیاز صنعت دارویی فاصله وجود دارد.
دهقانی صنعت پلاسما را علاوه بر اهمیت راهبردی آن در تأمین دارو، دارای ظرفیت قابل توجه برای سرمایه‌گذاری، توسعه فناوری و ایجاد ارزش افزوده دانسته و تاکید کرد: استفاده از ابزارهای مناسب تأمین مالی می‌تواند به توسعه این صنعت و کاهش وابستگی کشور در حوزه داروهای مشتق از پلاسما کمک کند.
دانش‌بنیان‌ها برای رشد به ابزار مالی متناسب نیاز دارند
در ادامه مصطفی قانعی- دبیر ستاد توسعه زیست‌فناوری معاونت علمی ریاست‌جمهوری- در نخستین پنل تخصصی این رویداد ضمن اشاره به وجود بیش از ۱۰ هزار شرکت دانش‌بنیان در کشور گفت: اقتصاد دانش‌بنیان نباید در حمایت از شرکت‌های کوچک و نوپا متوقف بماند و باید از ظرفیت این شرکت‌ها برای ایجاد ارزش اقتصادی و افزایش سهم اقتصاد دانش‌بنیان در تولید ناخالص داخلی استفاده شود.
وی قانون جهش تولید دانش‌بنیان و ظرفیت‌هایی نظیر اعتبار مالیاتی را از ابزارهای هدایت منابع بیشتر به فعالیت‌های دانش‌بنیان عنوان کرد و در عین حال بر ضرورت هماهنگی میان حوزه علم و فناوری، سازمان برنامه و بودجه، بخش سلامت و نظام مالی کشور تأکید کرد.
قانعی همچنین پیشنهاد کرد: تیمی تخصصی برای شناسایی پروژه‌های حوزه سلامت که آمادگی ورود به فرآیند تأمین مالی دارند تشکیل شود تا این پروژه‌ها به سرمایه‌گذاران و نهادهای مالی متصل شوند.
به گفته این مقام مسئول، معیار موفقیت چنین برنامه‌هایی باید خروجی عملی آنها باشد؛ به این معنا که مشخص شود چه تعداد شرکت از ابزارهای جدید استفاده کرده و چه تعداد پروژه عملاً وارد فرآیند تأمین مالی شده‌اند.
بازار سرمایه مکمل بانک‌ها در تأمین مالی بنگاه‌ها
علیرضا کیانی-رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران- نیز ضمن تاکید بر اینکه بخش خصوصی به ابزارهایی نیاز دارد که متناسب با نوع فعالیت، جریان نقدی، حاشیه سود و سطح ریسک کسب‌وکار طراحی شده باشند، صندوق‌های تضمین غیردولتی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی، اوراق سلف ارزی و اوراق مرابحه را از جمله ظرفیت‌های قابل استفاده برای تأمین مالی بنگاه‌ها برشمرد.
وی با بیان اینکه اقتصاد ایران همچنان وابستگی بالایی به منابع بانکی دارد، تصریح کرد افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین مالی به معنای کنار گذاشتن بانک‌ها نیست و این بازار می‌تواند نقش مکمل نظام بانکی را ایفا کند.
از صکوک تا تأمین مالی جمعی؛ ابزار هر شرکت متفاوت است
علی بیگ‌زاده- مدیرعامل گروه مالی شهر- نیز ضمن اشاره به ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی صنعت سلامت گفت شرکت‌های این حوزه نباید صرفاً به تسهیلات بانکی متکی باشند.
به گفته وی، اوراق تأمین مالی و صکوک می‌توانند برای پروژه‌های بزرگ‌تر از جمله توسعه زیرساخت‌های سلامت، بیمارستان‌های تخصصی، مراکز خدمات درمانی، مراکز نگهداری سالمندان و تجهیزات پزشکی مورد بررسی قرار گیرند.
شرکت‌های بزرگ‌تر حوزه دارو و سلامت نیز امکان استفاده از پذیرش در بازار سرمایه و عرضه سهام را دارند؛ در حالی که تأمین مالی جمعی و سرمایه‌گذاری خطرپذیر می‌تواند برای شرکت‌های کوچک‌تر و نوپا مناسب‌تر باشد.
فکتورینگ و تأمین مالی زنجیره‌ای؛ راهی برای کاهش فشار نقدینگی
محمدرضا صمدی-رئیس اداره تأمین مالی و سرمایه‌گذاری بانک رفاه کارگران- فکتورینگ، گواهی سپرده سرمایه‌گذاری خاص، اوراق گام و برات الکترونیک را از جمله ابزارهایی دانسته و گفت: در کنار تسهیلات سنتی بانکی می‌توانند برای تأمین مالی زنجیره‌ای، سرمایه در گردش و پروژه‌های توسعه‌ای مورد استفاده قرار گیرند. در فکتورینگ، مطالبات قراردادی بنگاه پیش از سررسید و بر مبنای اعتبار خریدار یا کارفرما تأمین مالی می‌شود؛ به این ترتیب تأمین‌کننده منابع مورد نیاز خود را دریافت می‌کند و بانک در سررسید، مطالبات را از خریدار یا کارفرما وصول خواهد کرد.
وی افزود: اوراق گام و برات الکترونیک نیز با انتقال تعهدات در زنجیره تولید می‌توانند نیاز بنگاه‌ها به نقدینگی مستقیم را کاهش دهند؛ ظرفیتی که به‌ویژه در صنعت دارو برای مدیریت منابع مالی و ارزی تأمین‌کنندگان و واردکنندگان مواد اولیه قابل استفاده است.
۶۳۳ دانش‌بنیان سلامت؛ ۷۰ درصد فروش در اختیار سه شرکت
امیر یونسیان-مدیرکل دفتر ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی- در بخش دیگری از این رویداد، با بیان اینکه از مجموع ۶۳۳ شرکت دانش‌بنیان فعال در حوزه دارو و سلامت، حدود ۷۰ درصد نوپا هستند و سایر شرکت‌ها در گروه شرکت‌های نوآور و فناور قرار دارند، خاطرنشان کرد: در این شرکت‌ها حدود یک‌هزار و ۵۰۰ محصول دانش‌بنیان توسعه یافته یا در حال توسعه است که بخشی از آنها وارد مرحله تولید شده و بخشی همچنان در مرحله نمونه آزمایشگاهی قرار دارند.
براساس اعلام یونسیان، فروش محصولات دانش‌بنیان شرکت‌های فعال حوزه دارو و سلامت در سال ۱۴۰۴ به ۲۶ همت رسیده است؛ با این حال حدود ۷۰ درصد این فروش تنها به سه شرکت بزرگ اختصاص دارد.
وی این تمرکز را نشانه ضرورت تدوین برنامه مشخص برای تأمین مالی و توسعه بازار شرکت‌های نوپا و نوآور دانست.
تأمین مالی تا ۱۰ برابر آورده شرکت‌ها در «هم‌افزا»
حامد رفیعی-رئیس مرکز تأمین مالی و سرمایه‌گذاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری- برخورداری از صورت‌های مالی دقیق، شفاف و قابل اتکا را نخستین پیش‌نیاز استفاده مؤثر شرکت‌ها از ظرفیت بازار سرمایه عنوان کرده.
وی همچنین ضمن اشاره به ماده ۷ قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها، فعال‌سازی دارایی‌های نامشهود را یکی از مسیرهای جدید تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان دانسته و گفت: شرکت‌هایی که بخش مهمی از ارزش آنها در دانش، فناوری، مالکیت فکری و سایر دارایی‌های غیرملموس نهفته است.
رفیعی در ادامه ضمن تشریح طرح «هم‌افزا» این طرح را مدلی توصیف کرد که در آن شرکت‌های دانش‌بنیان در قالب یک مجموعه در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، هر شرکت آورده خود را در حساب مربوط به خود قرار می‌دهد و قراردادی سه‌جانبه میان مجموعه شرکت‌ها، بانک و صندوق نوآوری و شکوفایی منعقد می‌شود.این مدل می‌تواند امکان تأمین مالی تا حدود ۱۰ برابر آورده شرکت‌ها را فراهم کند.
رفیعی اعلام کرد: تاکنون بیش از هفت درخواست از سوی انجمن‌ها برای استفاده از این مدل ارائه شده و حدود ۱.۶ همت تأمین مالی در قالب طرح هم‌افزا قطعی شده است.
وی همچنین فکتورینگ را ابزاری قابل استفاده برای شرکت‌های کوچک و بزرگ دانست و گفت هر شرکتی که قرارداد معتبر یا فاکتور رسمی قابل وصول داشته باشد، می‌تواند از این ظرفیت استفاده کند.
صندوق نوآوری به‌دنبال اهرم‌کردن سرمایه بخش خصوصی
مجتبی زارع مهرجردی-معاون ارزیابی و سرمایه‌گذاری صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست‌جمهوری- نیز در ادامه اظهار کرد: با وجود افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان، ارزش دلاری سرمایه صندوق به کمتر از ۳۰۰ میلیون دلار کاهش یافته است.
وی ضمن تاکید بر اینکه صندوق نوآوری قرار نیست رقیب بخش خصوصی باشد، تصریح کرد: رویکرد صندوق طراحی ابزارهای مالی و حمایتی برای بهبود نسبت ریسک به بازده سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در پروژه‌های فناورانه است. صندوق‌های پژوهش و فناوری، شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، شتاب‌دهنده‌ها و CVCها در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند و صندوق نوآوری تلاش می‌کند در مواردی که نسبت ریسک به بازده مانع ورود سرمایه‌گذار شده است، با طراحی ابزار مناسب زمینه مشارکت بخش خصوصی را فراهم کند.
صندوق ۵۰۰ میلیارد تومانی «سیب» برای حوزه سلامت
فرصاد جان‌احمدی- مدیر برنامه‌ریزی و ارزیابی صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته وزارت صمت- نیز در این نشست، با اشاره به مشکل نقدینگی شرکت‌ها در فاصله اجرای قرارداد تا وصول مطالبات گفت این مسئله به‌ویژه برای تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی که با دستگاه‌های دولتی قرارداد دارند، می‌تواند فشار مالی قابل توجهی ایجاد کند.
وی بر طراحی ابزارهای مالی متناسب با این فاصله زمانی تأکید کرد و از ایجاد صندوق سرمایه‌گذاری شرکتی (CVC) حوزه سلامت با عنوان «سیب» خبر داد و اعلام کرد: سرمایه اولیه این صندوق ۵۰۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است و شرکت‌های حوزه سلامت می‌توانند از ظرفیت آن برای تأمین مالی و توسعه فعالیت‌های خود استفاده کنند.
شایان ذکر است در پایان این رویداد، میزهای مشاوره صندوق‌ها و نهادهای مالی برپا شد تا شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند نیازهای تأمین مالی، پروژه‌های سرمایه‌گذاری و ابزارهای متناسب با شرایط کسب‌وکار خود را به صورت مستقیم با نمایندگان نهادهای مالی بررسی کنند.
انتهای پیام